CEL OGÓLNY: Przekonanie ucznia o konieczności ekologicznego trybu życia, tj. oszczędzania wody, energii, zmniejszania ilości odpadów. Kształtowanie aktywnej postawy w poczynaniach związanych z ochroną przyrody. Zachęcanie uczniów do prowadzenia ekologicznego trybu życia. METODY PRACY: - podające: pogadanka, objaśnienia, problemowe, - aktywizujące: układanka wyrazowa, śnieżna kula, ŚRODKI DYDAKTYCZNE: kolorowe karteczki - paseczki do podziału na grupy, karty pracy dla trzech grup, rozsypanka wyrazowa ( zdrowie oszczędzaj i czas, i prąd, i wodę, i gaz), arkusz szarego papieru, kolorowe flamastry (zielone, niebieskie, czerwone, czarne), karteczki, karton do zapisania kontraktu, ankiety dla każdego ucznia. PRZEBIEG ZAJĘĆ: I Wprowadzenie. 1. Czynności organizacyjno - porządkowe. Nauczyciel: wita uczniów na zajęciach. 2. Pogadanka wstępna. Nauczyciel wyjaśnia, że styl życia wpływa na środowisko naturalne, w tym na wyczerpywanie zasobów naturalnych. Nauczyciel mówi, np.: miliony lat temu rosły na Ziemi potężne rośliny, z których powstał węgiel kamienny i brunatny. Z innych organizmów powstała ropa naftowa i gaz ziemny. Te surowce do dzisiaj wykorzystuje człowiek. Węgiel przyczynił się do rozwoju wielu dziedzin przemysłu. W wielu przypadkach energia elektryczna i cieplna w naszych domach, odzież, a nawet lekarstwa mają związek z węglem. Jednak życie człowieka zależy głównie od spożywanych pokarmów. Dostarcza je Ziemia i jej organizmy. Człowiek wydobywa z Ziemi jej bogactwa mineralne, czerpie wodę, pozyskuje drewno z lasów, odławia ryby z mórz, zużywa ogromne ilości tlenu z powietrza. Natomiast daje Ziemi ścieki, odpadki, śmieci, spaliny... Skutki jego działań - to np.: wyczerpywanie się bogactw mineralnych, ubytek czystych wód, zmniejszanie się powierzchni lasów, śmierć wielu gatunków roślin i zwierząt, coraz więcej odpadów. Człowiek musi korzystać z zasobów przyrodniczych Ziemi, ale powinien to robić oszczędnie. 3. Zabawa w strażników - praca uczniów w trzech grupach. Nauczyciel: dzieli uczniów na trzy zespoły, uczniowie losują kolorowe karteczki - paseczki, czerwone, żółte i zielone. Pierwszą grupę tworzą uczniowie z czerwonymi paseczkami, druga - to paski żółte, trzecia - zielone. Wydaje polecenia dla grup. Obserwuje pracę grup - służy pomocą. Po odczytaniu uzupełnionych kart pracy zachęca do dyskusji. Uczniowie: w zespołach wypełniają karty pracy, przedstawiają efekty swej pracy klasie. ZESPÓŁ I - STRAŻNICY WODY Co możesz zrobić na rzecz oszczędzania wody? Nasze hasła zachęcające do oszczędzania wody. - podczas mycia zębów nalewamy wody do kubka, a kran zakręcamy, - dobrze zakręcamy krany, aby nie kapała woda, - obserwujemy krany - jeżeli pojawiają się przecieki, wymieniamy uszczelkę, - korzystamy z krótkiego prysznica, a nie zkąpieli w wannie, - staramy się używać pralki wtedy, gdy uzbiera się odpowiednia ilość rzeczy do prania, - naczynia myjemy w komorze zlewozmywaka, a nie pod bieżącą wodą, - warzywa i owoce myjemy w misce, wodę po umyciu możemy wykorzystać do podlania roślin, - działki i ogrody podlewamy wieczorem, aby uniknąć szybkiego parowania wody z gleby - Oszczędność wody w moim domu nie szkodzi nikomu! - Nie marnuj wody, bo to składnik życia i urody! - Każdy z nas wody potrzebuje, dlatego nią mądrze gospodaruje! - Nie stracisz swej urody, gdy będziesz zmniejszał zużycie wody! - Rozważne wody używanie - to nasze rodzinne zadanie! - Ten tylko chwat, kto wody brat! - Ochrona wody jest ochroną życia! ZESPÓŁ II - STRAŻNICY ENERGII ELEKTRYCZNEJ Co możemy zrobić na rzecz oszczędzania energii elektrycznej? Nasze hasła zachęcające do oszczędzania energii elektrycznej - używamy światła tylko wtedy, gdy jest nam potrzebne, - kupujemy żarówki energooszczędne, - włączamy radioodbiorniki, telewizory, komputery tylko wtedy, gdy z nich korzystamy, nalewamy do czajników elektrycznych taką ilość wody, jaka jest nam potrzebna - Każdego intryguje, gdy elektryczność się marnuje! - Oszczędzając energię - oszczędzasz na wydatkach! ZESPÓŁ III - STRAŻNICY ODPADÓW Co możemy zrobić na rzecz zmniejszenia ilości odpadów? Nasze hasła zachęcające do zmniejszania ilości odpadów - segregowanie odpadów domowych, by wykorzystać ponownie surowce (butelki szklane, plastik, papier, metale), - kupować artykuły pakowane w opakowania wielokrotnego użytku, np. napoje w butelkach szklanych - Człowieku młody - segreguj śmieci - a będziesz zdrowszy! - Segregując odpady, myślisz o przyszłości nie tylko swojej, ale i swych dzieci! 4. Ułożenie z rozsypanki wyrazowej motta lekcji, słów Andrzeja Nowickiego "Zdrowie oszczędzaj i czas, i prąd, i wodę, i gaz." Nauczyciel: przypina do tablicy magnesami wyrazy "rozsypane". Uczniowie: pracując indywidualnie, próbują rozszyfrować zdanie i odczytać hasło. Nauczyciel przypina je na tablicy. 5. Sformułowanie i podanie tematu. Nauczyciel zapisuje go na tablicy : Jak żyć w zgodzie z przyrodą? II Rozwinięcie. 1. Nauczyciel podaje temat dyskusji - "Jak prowadzić prośrodowiskowy styl życia?" - do opracowania metodą śnieżnej kuli. Nauczyciel rysuje na arkuszu papieru duży okrąg - symbolizujący śnieżną kulę. Uczniom rozdaje karteczki i kolorowe flamastry (zielone, niebieskie, czerwone, czarne). Uczniowie samodzielnie znajdują sposoby rozwiązania problemu i zapisują je na kartkach zielonym kolorem. Nauczyciel przypina kartki z odpowiedziami na obwodzie koła. Następnie uczniowie w parach wspólnie ustalają rozwiązanie problemu, zapisują je na kartkach kolorem niebieskim i przyczepiają na obwodzie okręgu, bliżej środka. Kolejnym etapem dyskusji jest praca w kilkuosobowych zespołach, które uzgadniają wspólne dla siebie stanowisko, zapisują je na kartce kolorem czerwonym i przypinają na tablicy jeszcze bliżej środka okręgu. Zakończeniem dyskusji jest podjęcie wspólnej decyzji przez całą klasę, zapisanie jej na kartce czarnym kolorem i umieszczenie w centrum okręgu. 2. Nauczyciel odczytuje wspólne stanowisko klasy i zapisuje je na kartonie jako - mój kontrakt ze środowiskiem - uczniowie podpisują ten kontrakt. III Podsumowanie. 1. Wykonanie krótkiej ankiety: nauczyciel rozdaje ankiety, uczniowie odpowiadają na pytania, zakreślając znakiem X wybraną odpowiedź. Odczytanie wyników ankiety wg skali. Czy moja rodzina żyje w zgodzie z przyrodą? 1. Czy ty lub ktoś z rodziny zbiera któryś z wymienionych przedmiotów do wtórnego przerobu? a) gazety b) puszki aluminiowe c) szklane butelki i słoiki d) wyroby z plastiku e) ubrania 2. Jakie rodzaje dezodorantów są używane w twoim domu? a) w kulce b) w aerozolu c) żaden 3. Czy pozostawiasz światło zapalone, kiedy wychodzisz z pokoju? a) zawsze b) często c) nigdy 4. Jeśli rodzina ma samochód, to czy jest on: a) na benzynę bezołowiową b) na benzynę zwykłą c) na ropę d) jest zaopatrzony w katalizator 5. Jeśli wybierasz się na drugi koniec miasta, czy wolisz: a) iść pieszo czy jechać rowerem b) prosić kogoś, by cię podwiózł samochodem c) jechać autobusem 6. Czy kupujesz napoje: a) w zwrotnych butelkach b) w kartonach c) w butelkach plastikowych 7. Czy pojemniki na jajka w twoim domu są: a) plastikowe b) kartonowe c) z pianki polistyrenowej d) bez względu na to, z czego są, używamy je wielokrotnie 8. Czy temperatura w twoim pokoju wynosi: a) poniżej 18 stopni C b) 18 -21 c) powyżej 21 9. Czy kupuje się papier toaletowy w twoim domu: a) całkowicie makulaturowy b) częściowo makulaturowy c) nieoznakowany 10. Czy kupujesz warzywa i owoce: a) luzem b) opakowane 11. Jaki rodzaj toreb na zakupy jest używany w twoim domu? a) z materiału lub koszyk b) reklamówki wielokrotnie używane c) reklamówki jednorazowe 12. Czy w twoim domu używane są pojemniki aerozolowe? a) tak b) nie 13. Czy zwykle kąpiesz się : a) w wannie b) pod prysznicem 14. Ile elektrycznych urządzeń kuchennych znajduje się w twoim domu? a) 10 lub więcej b) 5 - 9 c) mniej niż 5 15. Jeśli w domu jest pralka automatyczna, czy używana jest wtedy, gdy bęben jest niewypełniony? a) zawsze b) zwykle c) rzadko lub nigdy 16. Czy w twoim domu używa się papierowych ręczników i serwetek? a) często b) rzadko c) nigdy 17. Czy twój dom jest dobrze zabezpieczony od przeciągów? a) tak, nieźle b) tak, bardzo dobrze c) nie jest zabezpieczony WYNIKI 1. a - 1, b - 1, c - 1, d - 2, e - 1; 2. a - 1, b - 0, c - 2; 3. a - 0, b - 1, c - 2; 4. a - 0, b - 1, c - 0, d - 2, gdy nie na samochodu - 4p.; 5. a - 3, b - 0, c - 1; 6. a - 2, b - 0, c - 0; 7. a - 0, b - 1, c - 0, d - 2; 8. a - 2, b - 1, c - 0; 9. a - 2, b - 1, c - 0; 10. a - 2, b - 0, 11. a - 2, b - 1, c - 0; 12. a - 0, b - 2; 13. a - 0, b - 2; 14. a - 0, b - 1, c - 2; 15. a - 2, b - 1, c - 0; 16. a - 0, b - 1, c - 2; 17. a - 1, b - 2, c - 0: JEŚLI UZYSKAŁEŚ: 0 - 9 - tak, jeszcze wiele jest do zrobienia w twoim domu. 10 - 21 - zaczynasz powoli nabierać "jasnozielonego" koloru, 22 - 37 - stajesz się coraz bardziej zielony, 38 - 45 - zdecydowanie stoisz po zielonej stronie - żyjesz w zgodzie z przyrodą. Dobra robota, ale nie ustawaj na tym! 1. Podsumowanie zajęć - wyciągnięcie wniosków na podstawie ankiety. 2. Zadanie pracy domowej: Porozmawiajcie z rodzicami o wynikach waszych ankiet i zapoznajcie swe rodziny z kontraktem, który podpisaliście na dzisiejszych zajęciach. Ułożone przez was hasła zachęcające do oszczędzania proszę ładnie napisać na kartonie (może być na komputerze) - byśmy mogli je zawiesić na szkolnej gazetce ogłoszeń. Bibliografia: GAŁCZYŃSKA E., SZCZEPAŃSKA E., WERNIK E, Konspekty godzin wychowawczych dla klas IV - VIII Płock 1995 KĄKOL Edukacja ekologiczna w szkole podstawowej Warszawa 2002